Zatoka Pucka pod ochroną. Ale czy można chronić przyrodę, zapominając o człowieku?
Zatoka Pucka to jeden z najcenniejszych przyrodniczo obszarów polskiego wybrzeża. Jest jednak również miejscem, wokół którego od pokoleń toczy się życie mieszkańców, rozwija turystyka i funkcjonuje lokalna gospodarka. Czy da się skutecznie chronić ten wyjątkowy ekosystem, nie zamykając go przed ludźmi? O granicach ochrony przyrody, kontrowersyjnych zapisach projektu planu Natura 2000 i potrzebie rozsądnego kompromisu mówił Starosta Pucki Jarosław Białk w rozmowie z Mieszkiem Weltrowskim w programie „Gość Dnia”.
Sprawa projektu aktualizacji planu ochrony Zatoki Puckiej wywołała wiele emocji. Dokument przygotowany na zlecenie Urzędu Morskiego w Gdyni przewiduje rozwiązania, które mają służyć ochronie ptaków i ich siedlisk. Problem w tym, że część proponowanych ograniczeń może istotnie zmienić sposób korzystania z zatoki, a także wpłynąć na przyszłość nadmorskich miejscowości.
Jarosław Białk nie postrzega jednak tej sytuacji jako konfliktu samorządów z instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę środowiska. Przeciwnie, jest przekonany, że obie strony mają wspólny cel. Różnią się przede wszystkim spojrzeniem na to, jak ten cel osiągnąć.
„Wydaje się, że tutaj jak nigdzie powinna zostać zastosowana zasada zrównoważonego rozwoju” – podkreślił Jarosław Białk.
W ocenie starosty skuteczna ochrona wymaga przede wszystkim rozpoznania rzeczywistych zagrożeń i zastosowania proporcjonalnych środków. Przyroda potrzebuje ochrony, ale człowiek, jak przypomniał podczas wywiadu, również jest częścią tego ekosystemu.
Jedna zatoka, wiele różnych potrzeb
Największe zastrzeżenie starosty dotyczy próby zastosowania podobnych rozwiązań ochronnych do obszarów o zupełnie odmiennym charakterze. Zatoka Pucka nie jest przecież jednolitą przestrzenią. Znajdują się tu zarówno miejsca szczególnie cenne przyrodniczo, wymagające ograniczenia działalności człowieka, jak i tereny od dawna związane z żeglarstwem, sportami wodnymi, rybołówstwem czy turystyką.
Trudno oczekiwać, aby zasady obowiązujące na obszarach stanowiących ostoję ptactwa były identyczne z tymi, które mają regulować funkcjonowanie miejscowości turystycznych. Tymczasem, zdaniem starosty, w projekcie zabrakło dostatecznego rozróżnienia tych potrzeb.
Przykłady? Proponowane ograniczenie dostępu do terenu pomiędzy portem wojennym w Helu a rezydencją prezydencką od marca do końca października, obejmujące również pas wód o szerokości 500 metrów. Ograniczenia w rejonie torpedowni w Babich Dołach od lutego do końca sierpnia. Wreszcie plany objęcia Ryfu Mew ścisłą ochroną, która mogłaby oznaczać zamknięcie tego miejsca dla odwiedzających.
Proponowane rozwiązania rodzą pytania o proporcjonalność ograniczeń i ich konsekwencje dla mieszkańców oraz osób korzystających z zatoki.
W przypadku Ryfu Mew starosta wskazuje na możliwość wypracowania rozwiązania pośredniego. Część obszaru powinna pozostać niedostępna, zapewniając ptakom niezbędny spokój, natomiast odpowiednio wyznaczone fragmenty mogłyby nadal służyć turystyce. Jak podkreślił, w rozmowach z dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni Anną Stelmaszczyk dostrzega gotowość do poszukiwania takiego kompromisu.
Czy ochrona przyrody może zatrzymać rozwój miejscowości?
Wątpliwości samorządowców sięgają jednak znacznie dalej niż kwestia dostępu do plaż i akwenu. Jednym z najbardziej problematycznych rozwiązań jest propozycja ograniczenia nowej zabudowy w pasie 200 metrów od linii brzegowej.
Co takie zapisy oznaczałyby dla Rewy, Mechelinek, Pucka czy Chałup? Jak pogodzić je z istniejącą zabudową, planami rozwoju miejscowości i dokumentami planistycznymi samorządów?
Podobne pytania dotyczą nowych marin, przystani, pomostów i plaż. W części miejscowości tego rodzaju inwestycje są już przewidziane w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Ich realizacja mogłaby jednak stanąć pod znakiem zapytania, gdyby proponowane ograniczenia weszły w życie w obecnym kształcie.
Starosta przypomina, że turystyka nad Zatoką Pucką nie kończy się na noclegach i gastronomii. Jej istotną częścią są aktywności wykorzystujące naturalne warunki akwenu: żeglarstwo, windsurfing, kitesurfing czy rekreacja wodna. Dla wielu mieszkańców stanowią one również źródło utrzymania.
Nie chodzi więc o przyzwolenie na niekontrolowaną zabudowę czy podporządkowanie przyrody gospodarce. Chodzi o takie regulacje, które będą odpowiadały rzeczywistym potrzebom ochrony, zamiast wprowadzać ograniczenia jednakowe dla miejsc o zupełnie różnym charakterze.
Przyroda kontra gospodarka? Historia zatoki pokazuje coś innego
W debacie nad przyszłością Zatoki Puckiej łatwo zapomnieć, jak bardzo zmieniła się ona w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. Jeszcze w latach 80. ubiegłego wieku do akwenu trafiały ogromne ilości zanieczyszczeń, w tym nieoczyszczone ścieki. Stan środowiska był wówczas poważnym problemem.
Dziś sytuacja wygląda inaczej. Dzięki wieloletnim inwestycjom samorządów w kanalizację i oczyszczanie ścieków udało się wyeliminować wiele dawnych źródeł zanieczyszczeń. Jak wskazywał Jarosław Białk, naukowcy obserwują między innymi odbudowę podwodnych łąk oraz poprawę jakości wód.
Nie wszystkie problemy zostały rozwiązane. Szczególnej uwagi wymaga sytuacja populacji ryb. Samo zarybianie nie wystarczy, jeżeli nie zostaną zapewnione warunki do ich naturalnego rozmnażania. Potrzebne są dalsze badania, pozwalające ustalić, jakie czynniki zakłócają funkcjonowanie ekosystemu i w jaki sposób można je skutecznie ograniczać.
Zdaniem starosty właśnie na tym powinna opierać się odpowiedzialna ochrona przyrody: na wiedzy naukowej, rozpoznaniu konkretnych zagrożeń i doborze środków adekwatnych do problemu.
Historia zatoki dowodzi zarazem, że samorządy nie są przeciwnikami ochrony środowiska. Przez lata inwestowały w jego poprawę, mając świadomość, że czysta woda i zachowane walory przyrodnicze są fundamentem dalszego rozwoju Ziemi Puckiej. Bez nich trudno mówić o atrakcyjnej turystyce i dobrej jakości życia.
Dokument na lata. Dlatego warto rozmawiać teraz
Stawka obecnych konsultacji jest wysoka. Przygotowywany plan może kształtować sposób użytkowania Zatoki Puckiej przez kilkanaście, a nawet dwadzieścia kolejnych lat. Rozstrzygnięcia podjęte dzisiaj będą więc miały znaczenie dla przyszłych inwestycji, przedsiębiorców, mieszkańców i kolejnych pokoleń korzystających z tego akwenu.
Podczas wywiadu Jarosław Białk mówił również o działaniach podjętych przez samorządy. Przedstawiciele gmin zgłosili uwagi do projektu, a Powiat Pucki podjął się przygotowania stanowiska obejmującego najważniejsze zagadnienia wspólne dla całego obszaru zatoki.
Jednym z podstawowych postulatów jest odejście od jednolitego traktowania wszystkich obszarów. Jak zaznaczył starosta:
„Tutaj trzeba indywidualnie podejść do różnych obszarów”.
Samorządowcy zamierzają również zabiegać o organizację spotkań z przedstawicielami Urzędu Morskiego w Gdyni oraz autorami opracowania. Ich celem ma być szczegółowe omówienie proponowanych rozwiązań i wypracowanie zapisów, które pozwolą skutecznie chronić przyrodę bez nadmiernego ograniczania funkcjonowania nadmorskich miejscowości.
Jarosław Białk pozostaje optymistą. Podkreśla, że po obu stronach dostrzega wolę rozmowy, a osiągnięcie porozumienia uwzględniającego zarówno cele ochrony przyrody, jak i potrzeby lokalnych społeczności jest możliwe.
Ochrona Zatoki Puckiej nie powinna oznaczać wyboru pomiędzy przyrodą a człowiekiem. Wyzwaniem jest znalezienie takich rozwiązań, dzięki którym cenny ekosystem będzie mógł się odbudowywać, a ludzie nadal będą mogli żyć, pracować i korzystać z jego walorów w sposób odpowiedzialny.
Bo przyszłość Zatoki Puckiej zależy zarówno od tego, jak skutecznie zadbamy o jej przyrodę, jak i od tego, czy potrafimy uwzględnić potrzeby społeczności, dla których jest ona domem.
Posłuchaj całej rozmowy ze Starostą Puckim
Jakie konsekwencje mogą mieć proponowane ograniczenia? Które zapisy wymagają ponownej analizy i gdzie samorządowcy dostrzegają przestrzeń do kompromisu? O tych i innych kwestiach Jarosław Białk opowiedział w programie „Gość Dnia” w rozmowie z Mieszkiem Weltrowskim.
Zachęcamy do obejrzenia pełnego wywiadu, który publikujemy poniżej.


- to dla Ciebie staramy się być najlepsi, a Twoje zdanie bardzo nam w tym pomoże!